BCM BEIRUAL THUZIR (2026) “KAN HMACHHAWN KHAWVEL” THLIRNA
Kumin BCM Beirual (Kohhran \henkhatin Beihrual an ti bawk) thuzir bu tlangzarh a nih khan Facebook lama BCM page kal tlangin ka lo hmu a. Ka hmuh tirh phat a\angin ka mit a la ve zar mai a – Tun hnaia Presbyterian leh BCM lam Sunday Sikul a ni emaw, Beirual leh zirlaibu dangte pawh hi an tunlaiin, an \ha hlawm em em zel mai a. Tun \uma BCM zirlaibu pawh a chhungthu tlangpui ka han bih khan kan tunlai hun mil tak leh Kohhrante mamawh tak niin ka hria a, ka lo phur ve nghal hle a.
He Beirual thuzir hi Sept 1-10, 2026 chhunga neih tur a ni a, chumi chhung chuan Kohhran tinin program dang lo ruahman te pawh ti lo tura ngen \heuh an ni nghe nghe. Chutihrualin, keini zirlai ni bawk, zirtir hna thawk ve pah bawk leh eng eng emaw buaipui ve reng renga hun hmang ka nih avang hian zan lama Kohhranhote kianga zir kim thlapna hun hi ka nei \ha tawk lo ve deuh \hin a, mahni in lama phak tawka lo chai ve hi ka thlahlel em em a, ka phak tawk chuan ka bihin, ka hlawkpui ve hle \hin bawk.
A Bu Dinhmun Tlangpui: He zirlaibu pan tak, a chhung thu khal \ha tak si hi phek 71 leh a thuhmate leh a thupui ziahna te nen chuan phek 77 niin, a man pawh cheng 40/- chauh a ni a, BCM Publication board publish a ni. Thupui chi hrang 10 awmin, a ziaktu erawh mi 9 an ni a. A ziaktu atan pawh hian nihna sang tak tak chelh leh mi thiam tak takte thlan niin, an zahpuiawm lo hlawm hle a, BCM GS ni lai Rev. Dr. H. Lalthlamuana hian thupui tir 2 hi ziakin, ani hian Post Modernism thupui a rawn khel a. Heng bakah hian – Social Media, Ruihhlo, Environment, Ram hmasawnna, Pian pun leh a dangte a chhung thuah hian chai niin, heng topic mal \heuh hi an pawimawhin, a tunlai em em vek mai a ni.
Zirlai 1 & 2 (Post Modernism) - Sawi tak ang khan heng thupui pahnih hi BCM GS ni lai, Dr. H. Lalthlamuana ziahte an ni a. Zirlai pakhatnaah hian Post Modernism lo chhuah dan tawi te, a sawi fiahna leh a thuken \ha leh him lote tawi fel takin a rawn thur chhuak a. A tar lan danah chuan modernism chu innghahna tlak a nih loh avangin a aiawh atan post modernism chu lo piang niin a tar lang a (Lalthlamuana 2).
Post Modernism zir chianga hre fiah tur chuan Modernism kan hriat chian hmasak a \ul a, chuvangin hei aia fiah zawka a lo zik chhuah dan tar lan theih ni se a duhawm hle. Modernism chu zan khata piang a ni lo a, mi pakhat chin chhuah lah a ni hek lo. Khawtlang inrelbawlna mlo danglam leh \hang zel te, finna hmasawnna te, literature leh art lama hmasawnna lian tak tak lo awmten an hrin a ni ber a. Kum zabi 19-na tawp lam leh 20-na tir lama lo zi chhuak niin, a bik takin 1890-1945 chhung hi a vanglai kan ti thei awm e.
Modern tih chu ‘tunlai’ emaw ‘tun hun’ sawi nan a ngialngana lehlin chuan kan hmang mai thei a, mahse, modernism a nih erawh chuan a danglam dawrh a – intellectual movement anga kalpui niin, mihring ngaihtuahna hian science te, zirna te, reason kan tih leh ram hmasawnna tur hawite hi a ngaihvenin a hmang \angkai thei a ni tih a ni bawk.
Chutiang zelin literature, architecture, music leh lemziak lam thlengin a nghawng zel a, France, Germany, Italy leh Britain ramte chu a tuar na zual an ni awm e. Industrialization avangin nasa takin mihringin a thil siamteah hmasawnna leh danglamna a lantir a, rail kawng siam te, station leh tower bakah in chhawng thir leh glass hmang tea sak kan hmu chho ta nuk a, hmanlaia an tih loh dan zel an ni. Urbanization lo \hang zi chhuak chuan khawpuiah mipui a pem luhtir hum hum a, Darwin-a theory te chuan mihring \obul ngaih dan thlak danglam bawihin, Nietzsche chuan sakhuana leh an lo pawm \hin dan dik lo thei lo ni a an ngaih kha a rawn tiderthawng ta a, chutiang zelin Indopui I-na avangin European te chu ropui bik, fing leh chak bi kanga langin chungte chuan nasa takin kal phung hlui leh tih dan hmasate kalsanna nasa tak a thlen a. Ngaih dan thar, chin dan thar leh pawm dan tharte chu hmasawnna leh din chhuahna atan a pawimawh tiin an bawh ta hum hum a ni.
Post Modernism sawi fiahna erawh a tamin, a bu chhungah hian chiang leh tawi te te fiah tak sia tar lan an ni nual a, a hnu lamah pawh hian a ziaktu hian a sawi fiah pah reng bawk. A sawi fiahna pakhat hi han tar lang leh ila,
“Science hi innghahna tlak pumhlum a lo ni lo ve, thudik pumhlum pawh hi a awm tak tak lo, nunphung dik leh zahawm ber pawh a awm chuang lo, hnam nunphung azirin a danglam mai mai a ni’, tihna rilru an lo nei lian ta hle a. Chuvangin tunlaina duh tawk lohna avanga ngaih dan thar lo piang hi post-modernism chu a ni deuh berm ai” (2-3).
Modernism chuan kal phung hlui leh chin dan hmasate min hnawltirin, tih dan thar, changkang leh hmasawnna kawng min hawipui kan ti a. Post Modernism ve thung chuan chung chin dan tharte chu a \ha zawk reng em, a huap zauin a chiang zawk em tih min thlir nawnpui leh a.
Indopui II-na a lo thlen meuh chuan Holocaust te kan tawng chho a, Science thiamna leh hmasawnna chuan thil \ha lo a thlen nasa ta hle a, chung thiamna, science leh tunlai hmasawnnate chu mi dang awp behna hmanrua mai ni a hriatna a hluar ta hle a ni. A hnu deuhah atom bomb hmanga nunna tam tak suatna khawvelin a han hmel hriat zui leh nen kha, mihring theihna sanna a piangah chhiatna nasa zawk a thleng \hin a ni tih rinna a siam nasa hle.
Post-Modernism lo chhuahna atana philosophy pawimawh ber pawl tia an sawi chu Jean-Francois Lyotard-a “The Postmodern Condition: A Report on Knowledge (1979)” kha a ni. Lyotard hian tu pawh hi language leh representation chhungah kan awm vek tih hi a pawm dan niin, nausen piang hlim pawh a lo pian chhuahna society mil leh chuta discourse chak berin a hrilh fiahna hmunah chuan a awm nghal (positioned) mai \hin a. Chu narratives inhlawm khawmah chuan tupawh hi kan duh emaw duh lo emaw kan awm \hin niin a ring a. A awmzia chu Mizote chu inchhung khura mipa lal zawkna leh rorelna hmun kan ni kan lo ti \hin a. Chu society-a mihring lo piang leh zel turte chuan chu rin dan leh pawm dan, ni a an hriat sa chhungah chuan lo piangin, chu chu an nihna (identity) a ni zui ve mai zel bawk \hin. Hetiang hi a ni Lyotard chuan metanarratives/grand narratives a lo tih chu ni; mi zawng zawngin a dik ber anga an lo ngaih ngheh tlat tawh, pawm loh theih loha an ngaih \hin a ni. Chutiang chu heng hun leh hma deuh hian enlightenment leh Marxist narratives lian takin a lo awm tawh bawk a. Heng metanarratives te hi chu politics nasa takin a luh chilh tawh ngaih dan ni a ngaiin, an hrilh fiahna te chu lai leh pawmawm niin a ngai ve ta lo a. Chutianga a lian zawk, tam zawk leh chak zawkten thil nih dan an lo siam nghet tawh tak zawh nawn leh a, ennawn leh tura mi dangte fuihtu a nih avangin a pawimawh hle a, khawvelin a pawmsak loh mahni nihna inhrilh fiah vena hnam tinin an thawn thu te, hla leh chin danah te an nei ve \hin a, metanarratives te ai pawha rintlak an ni fo, chung chu Lyotard chuan Mini narratives tiin a sawi bawk.
Tin, post modernism theorist lar tak Jean Baudrillard chuan hyperreality tia a lo sawi hi ngaihtuah ngai tak a ni bawk. Ani sawi fiahna pawh hian a tak leh lem thliar hran harsatna khawvel min siamtu chu representation hrang hrang lo awm chu niin, chungte chuan thil lem mawi taka an pho lan avangin a tak nen kan ngaih pawlh fo a, a lem zawk dah chungnunna te pawh a thleng thei tih min hrilh a. Entirnan Instagram lamah hausa leh nun nuam ang takin i indah lang \hin a, a tak ramah erawh i lo rethei ve viau tho mai a, mahse chu a tak ni lo zawk, i inpho lan dan chu i tan a lo pawimawh ta zawk a, IG lama post tur tuakin i nihna bak leh neih bak bakin i tlan a, hmun mawi tak takah te i kal a ngai ta \hin ang khan, a lem lantir nan leh chumi kawnga nung tura kan rilru kan hmang tam ta zawk hi a ngaih pawimawh tak chu a ni.
“Mihirng nihphungah thil \ha tam tak an inzirtir a, mahse kawng \henkhatah Kristiante Thurin an kalh si,” (9).
He thu ziaktu hi chuan huai tak leh khawng takin post modernism hi Kristian sakhuana nen chuan a inhne rem thei mawlh lo a, Kristianna beina bertuah a ngai hial a (11). Amaherawhchu, a zau zawnga han sawi dawn chuan philosophy pakhat niin, Kristianna dodal bur erawh a ni lo a tih ve theih a. Mahse, a thu ken laimu heng – Thu dik famkim a awm ngawt lo, A dik i tih ber kha dik kan ti ve kher lo thei, I ngaih dan leh pawm dan kha eng behchhana i pawm nge? Leh a dang dang zawhna nasa tak sakhuana leh society-ah a siam thar leh avangin chungte chu ngaih dan nghet tak lo nei \hin a bikin Kristian Sakhuana, thu dik lo thei lo ringtu inti, kawng leh thu tak Isua zuitu inti te tan chuan a inkalh chho nghal der lo thei lo a. Chutih rual chuan Kristian theologian tam takin Pathian thu zirna huangah he post modernism thlirna hi la lutin, post modern theology te, radical theology Thomas JJ Altizer leh Paul van Buren te lo zir chianna te, tin, John D. Caputo te pawhin kawng danga hrilh fiahin - ni tina kan mamawh hmangaihna te, rinna leh Pathian biakna bak nunpui loin, tun hmaa an lo rin dan, tawp chin nei lo leh danglam ngai lo tihte chu paih thlain, ani phei hi chuan Weakness of God thu buaipuiin, Pathian ropuina ber chu a thiltihtheih bikzia leh ropuina an lo sawi \hin tam takte hnawlin mihringte koa khawvel siam \hat a innghahna te, Pathian ropuina ber chu hmangaihna a nih avangin chutah chuan chak lohna leh nawr luih theih lohna zia a beh thu te a ni.
Heng postmodern theology chi peng zingah hian Mizote pawhin kan tuipui chhoh tak riau – Contextual theology kan tih \henkhat, a bikin tribal theology, eco-theology leh feminist theology te pawh an khung tel theih hialin a rinawm. A chhan pawh heng theology te pawh hi a hmaa Thurin awm sa duh khawp lohna a\anga hnam tenau zawkte narratives ngaih apwimawhna ‘mini/little narrative’ thu changchawi thoa lo zi chhuak niin an lang.
Kan Thurin nena inkalh ber nia lang leh he thu ziaktu pawhin huai taka a sawi tak chu absolute truth thuah hian ni berin a lang a. Post modernism chuan thu dik famkim bik leh pawm dan nghet tak a hnawl miau avangin keini Kristian Thurin nghet taka zuia pawmtute tan chuan lo seng luh ve vek hi a him lo niin a hriat a. Chu relativism bakah pluralism thuah hian a inkalh leh tlat a, post modernism-in sakhua zawng zawng ropui bik leh chungnung bik awm loa a hrut rual hi Kristiante chuan kan rinna hi vanram min hruai thlengtu tur a ni tih kan pawm bikna nen a inzul thei lo bawk ang. Kan sawi tawh pakaht skepticism emaw metanarratives kan tih tak ang kha Kristianna nen a kal rual hleithei lo a, khawvel pum tana thu dik tluantling pawm tur universal truth neitu nia inngai Kristiante kan nih miau avangin he ngaih dan hian a kalh bawk a ni.
Chutih rual erawh chuan Kohhran khalh ngil deuh nan te, ngaihtuahna tizau atan te, thlirna dang min neihtirtu leh kan kal fawr lutuk tur vengtu atan an \hat vena riau a awm a. Tin, ramngaw leh nungchate chunga an ngil neihna te, khawvela kan chenpui kan mihringpuite tana an pen chhuahna kawngahte erawh an fakawm hle. Mahse, felna leh rinna hi a hrang a, nun dan \ha leh thlarau nun hi ngaih fin palh a hlauhawm viau bawk.
Zirlai 3-na (LGBTQIA+): He thupui hi a pawimawh ber pawl a ni hial awm e. Thingtlang kilkhawr ber berah pawh he buaina hi kan hmachhawn mek ta hlawm a, khawpuiah phei chuan kan sawi ngam meuh tawh lo emaw tih tur a ni ta. Kohhran leh khawtlangah kan inhmang ho a, inthlei bikh reh society kan nih bakah Kristian kan nih miau avangin thu \ha inhrilh tura mi rilru tih nat palh pawh kan hlau tlang si a, kan pal mawp mawp a ni ber. Amaherawhcu, he thupui ziaktu hian mi tin banphak turin a ziak thon a chu, ka duhaiin Bible hmang emaw, Science leh zir chianna hmanga \anchhan awm theite a tar lang tam tawk lo ka ti deuh a. A thu ngaiah min luhpui zing deuhin, a ziak thui tho bawk a, hei aia a \an chhan nem nghet zawng hian thu belh se ka ti viau thung.
Genesis 1:27 “Pathianin ama anpuiin mihring a siam a… mipaah leh hmeichhiaah a siam a ni,” tih thu chu a thu ken laimu ber deuha hman a ni a, Leviticus 18:22 thu, “Mipain mipa vêk a mutpui tûr a ni lo, a tenawm a ni,” te hi sawi loh atan ka lo ui a, tin, 1 Timothea 1:9-10 thu, “Inngaih chîng te leh mawngkawhur te, mihring rûk chîng te leh dawthei te, dâwta chhechham chîng te leh, 11fak tlâk Pathianin puan tûra mi kawltîr Chanchin Ṭha ropui kalha zirtîr chîng te chunga lek tûr a ni,” tih thute hi a sawi zau tur leh zirtirtuten lo sawi belh mawlh sela a \ha hle ang.
Amaherawhchu, a tawp lama a hmachhawn dan tur a sawite hi a pawimawh hle a, Kristian takin, anmahni lainatna leh hmangaihna a\angin nun dan dik leh Pathian thu kan hrilh a pawimawh a, mahse, heng mite hi an nihna inpawm dan hum tur tawk chuan an lo chhiar zauin hnial an har duh viau thung a, a phur nazawng leh vei nazawngin kan sawi hian kan tihelin kan tihnual zawk thei a, mahni lam kan lo inbuatsaih \hat a pawimawh \hin hle a. A sawi tur bik leh mithiamte pun pawh thil \ha tak a ni awm e.
Zirlai 4-na (Social Media): Thupui lar tak, mahse, a pawimawhna la nep chuang hauh lo a ni a, sawi thui vak pawh ngai loin kan hre \hum a, mahse, inhrilh nawn reng kan ngai lawi si. Kohhran member tan pawh sawi ho tur a titamin, tu tan pawha kan lo inhmehbel theih thupui a nih avangin a \ha ka ti viau mai.
Tun hmaa kan media hmante ang ni loin social media-ah hi chuan a consumer te hi a leitu leh hmangtu kan ni satliah ta lo a, a thu thawh vetu, en tur leh chhiar tur hlui ve theitu kan nih avangin kan tel vein, kan thu ve ta hle a, chuvangin hmangtu pawh a ngah nangiang mai. Kan social media hman danah thil \ha hmuh tur a tam hle a, a bikin zirna kawnga hma kan sawnpuizia hi a ni awm e. Lecture \ha tak tak a thlawna en tur te, material \ha tak tak kan ban pha ta a, tin, naupang inawm tlei nana phone en \hinte lahin Hindi emaw English te an lo thiam ta nual a, hmun hla leh hnai tiboin khawvel kil tin kan hmuin, news emaw kan duh apiang kan hmu nghal vek te hi a hlu hle. Tin, khawtlang group, kohhran leh zirna in thlengin kan \angkaipui a, a duh tan chuan hmasawn rawk rawkna tham a awm a ni. Chutih rual chiahin a lehlamah a \ha lo lam kan hmu ni tin reng a – hmanni lawkah pawh social media lama ngaih dan sawi leh thu chhuah vel avanga YMA ensan tawk \halai kan hmu a, cybercrime case ngah tak ram kan ni chho a, kum 2020-2025 October thleng khan case 2326 chhui chianna neih a ni a, mi 131 ngawt man an ni a, financial crime pawh 197 ngawt a awm a ni. Hengte hian a hmang thiam lo kan tamzia a tilang chiang hle a, kohhran leh in tinah kan sawi tam a la \ul hle. Tun laia Instagram lama hmuh hrehawm khawp te, twitter lama inzawrhna te, social media avanga anxiety leh depression tam ta lutuk chen hian kan ngaihmawh a ngai a, kan mental leh emotional a nghawng nasat bakah hun khawral a nih nasatzia te, kan insawrbing theihna kan hloh nasatzia chenin sawi tam a \ul hle. Mahse, hlau tur kan ni lo a, hmang \angkai tur kan ni, kan hman lohah midangin an lo hman bik si chuan hmasawnna rualkhai lo kan nei ve thei tho bawk.
Zirlai 5,6&7 (Ruihhlo): Ruihhlo nihna, chhungkuaa \anrual a ngaihna leh ram puma kan \anrual dan turte tawi felfai takin heng zirlai \hen thumah hian zir a ni a. A ziaktuten an subject an hre chiang a, an rawn ti simple thiamin, a pawimawh lai an rawn thlur fu tlangpui tho bawk a, an fakawm hle.
Drugs kan tih hian Pu Dinmawia hi chuan a sawi hmaih ngai loh chu heng gateway drugs tia a sawi – damdawi in chi, beer, ganza, etc tih chhinna hi ruihhlo pangngaia min hruai luttu an nih thu hi a ni a, a pawimawh viau mai. Kan chhak lawka kan Chin unaute khi ka hmu tam ve hle a, ruihhlo kalna kawng ve tho an ni a, tam tak chuan a tawlh nasa berah kan puh bawk awm e. Mahse, an \halaite khian Mizo \halaite ang hian an atchilh ve mang der lo a, an khawpuite khi kan khawpui angin hmuh hrehawm a tam lo tlat thung lawi a. Chuvangin, supply a tam chuan tih hi factor pakhat ni tho mah se, demand hian supply kan titam em aw a tih theih. Tin, kan sawi tak angin a gateway lamah kan sihhnip em a, kan Indian puite angin pan leh kuhva kaihhnawih kan heh a, meizial kan duhin, zu kan tithei viau bawk. Heng kan chhehvel rambuai hma ata kan lo sihhnip tawhna hian ruihhlo hlauhawm zuala kai min tiawlsamin a lang a, hengte hi kan hmelma lian tak an la ni reng mai.
1 Korinth 6:19 a kan hmuh angin, “In taksa hi, ‘in chhûnga awm Pathian hnên aṭanga in hmuh Thlarau Thianghlim chênna in a ni tih in hre na nge? Mahni ta pawh in ni tawh hlei nêm, mana lei in ni tawh asin; chuvângin, in taksa hian Pathian chawimawi rawh u,” tih a ni a, chang 12-ah, “Ka tân engkim a thiang a; mahse, a ṭangkai vek lêm lo, ka tân engkim thiang mah se eng bawihah mah ka inphal lo,” tih thute hi an pawimawh hle a, Thlarau rah zingah pawh ‘Insumtheihna’ a tel tih kan hriat \heuh kha maw. Pathian thu a\ang hi chuan ringtute hi rui tur emaw, ruihhlo bawia tang tura duan kan ni lo tih hi a chiang em em a, sual hnathawh dik tak, Pathian min hlattirtu a ni.
A do tura \anrualna kawngah hian a la ti velote ven him a pawimawh zawk tih hi ka thlawp hle a (38), a vei mekte thlauhthlak lam ai mahin, a ti ve lote humhim hi kan tihmakmawh a ni. Chumi atan chuan ram \ha leh ralmuang siam hi rual u zawkte chanvo a ni a, ei leh bara intodelhna kawng te, hna thawh tur tamna hmun leh hmun hima kan ram siam turin a fawng vuantute an \an a ngai hle a. Tin, healthy alternatives hi a pawimawh hle bawk. Ruihhlo bawiha tang lo tura a aiawh an nun tihhlina kawng -music, sports, reading, art leh zirna chawi san kawngah kan \anrual a \ul hle a, ruihhlo titawhte dinhmun leh a pawizia sawi mai bakah a taka hmuhtir an nih ngei pawh a pawimawh hle ang. A ziaktute pahnih ngenna angin “Chhungkuaah” ngei nasa takin ke kan pen a pawimawh a, pawn lam a\anga do lovin, keimahni lam inchin fel a \ul tak zet a ni.
Zirlai 8-na (Environment): Min hual veltu thil engkim mail eh keimahni chen hian kan ni a, tunlai khawvelah phei chuan mihring finna lo sang leh environment hlutna leh mamawhna sang zelin mi tin mai min \hangharhtir mek a, Mizoramah ngei pawh mi \hahnemngaite avangin sorkar project him tawk lo chawlhtir a awm nuk ta a, contractor te leivung paih \hattir leh chutiang lam hawi news ngaihven mipui kan tam zel nen, thil lawmawm tak a ni, mahse, inzir kan la mamawh nasa tak zet.
He zirlai ziaktuin a sawi ang deuh hian khawvel civilizations ropui tak takte chu an chhehvel ngaw leh tuite renchem lek loa an hman ral vang niin a sawi hi a dik thui viau a. Tin, heng bakah hian Song dynasty (960–1279) China kha a hunlai chuan thil siam chhuah te, economy leh technology-ah an sang hle a, Britain te ai pawha industrialise hmasa zawk tura theihna nei an ni. Mahse, an mihring pun dan te, an ram leilung enkawl dan leh an ngaw leh an chak lakna thing leh mau an suasam dan felfai lo avangin an theihna sang mah se Britain te an khum ta lo niin an sawi ve bawk. Chuvangin, kan ram \henawmte aiin kan changkang emaw, ram inrelbawlna leh sum leh paiah kan lo felfai zawk a ni thei e, mahse, a thlakna awm leh mai tawh lo khuarel thilte ngaih hlut nachang kan hriat loh chuan kan hma hun a thim hle thei ang.
Tin, MZU thlen hmaa Six Miles dawra a neitupa Pu Samuela thuziak tar kha ka rilruah a awm reng \hin, Genesis 1:26-28 a kan hmuh angin mihringte hnenah ramsate enkawl tura thuneihna pek kan ni a, chu thupek chu lak let a nil eh tawh lo a, Pathianin kan enkawl tura a dah an la ni reng a ni, tih lam chu a ni ngei a, a nihna angin ka ziak thei mai ta lo, kha thu kha a \ha ka tihle a, a Pathian thu hle bawkin ka hria. Tunlaina ken tel \ha ve tak chu ramngaw leh nungcha humhalh duhna hi a ni awm e, he thilah hi chuan \hangtharteah beiseina sang tak ka nei a ni.
Zirlai 9-na (Ram Hmasawnna): A thupui hian beng a verh zar a, kohhran lama kan chai tam loh tak pawimawh si a ni awm e. Chutihrualin, a chhung thua a khel pathuam – KMMTTP, Border Trade leh Railway line te an ni a, a kalkhat deuh erawh a tih theih a, hmasawnna sial mek lian tham chu an ni nameuh mai a, mahse, \halaite leh zirlaite (zirtu tih hi kan hmang ta foa a dikhlel riau hian ka hre \hin) tana chhenfakawm zawk turin peng hrang deuh te han thlur tel ni se tiin duhthu ka han sam ve bawk a.
Ni e, hmasawnna lo dawnsawn dan tur kawngah hian kan muang deuh hlek \hin a, chutih rualin kan chhehvel tribal dangte hian min pha meuh bike m a tih theih. India zalen dawna kan Mizo hnam pa rawnte lo buai ruk ve dan te, Tripura leh Meghalaya te aia kan la him dan te, Nagaland te aia kan hmathlir la thuina pawh hi a tam ve ang a, mahse chu erawh thlamuanpui theih ngawt a ni lo. A ziaktu ziah ang hian kan chhim tawp lamah chuan Kawl \awng zir a hlawk dawnzia a rim ek reng a, LADC lam meuh pawhin an rel a nih kha! CHutiang zelin kan hmar tawp leh Aizawl lun laiah te hian Vai \awng thiam tan kawng a inhawng riau ni tein a lang, a \hatna leh \hat lohna pawh a sawi theih leh ve ve awm e. Border Trade kan han nei nual turte a lawmawm rual hian hmang thiam lo tan chhiatna leh nun channa kawng a ni thei a, tuna kan sumdawnna kalpui dan pawh hi ram economy khai chhuak zawng aiin dan phal loh leh tax chhun rem lo zawng a tam hle a, heng hi ram tan a \ha ber lo thei a. Tin, khawtlang leh mipuiah hlimna daih rei lo min petu hmasawnna lek a chang thei bawk. Chuvangin kan rilru leh thlarau chena kan lo inbuatsaih hi hnam him nan a \ul tak zet a, heng hmasawnna te kan hman\angkai dawn lai hian ram inrelbawlna leh ven himna kawnga nasa taka \an lak te, chimral kan nih loh nana kan mamawh leh hna ruak awm ang ang a ram mi ten kan hnawh khah zel a pawimawh hle a. Korea ram \halaite buaina pakhat, Chairman/President/CEO nih an duh deuh \hupna khian an hna hniam thawk tur a titlem a, ram dang mi an chaw lut nasa hlein an sawi ve bawk asin, chutiang chu kan hmachhawn ve thei a ni, hna awm ang ang kan ramah hian i thawk ang u.
Zirlai 10-na (Pian Pun): Pian pun chungchangah tun hnaiah hian Kohhran leh sorkar lam te kan harh thar ta a, a bikin keini ang hnam tlem, chim ral hlauhawm zawka dingte tan phei chuan fa neih tam hi a pawimawh viau reng a. Amaherawhchu, he thu kan khel apianga beng tikham \hin lai erawh chu, “Kan hnam a him lo, kan hmeichhiaten fa chuti zat in neih a ngai,” han tih tawl ang chite hian hmeichhiate zahawmna a tihniam deuh tlat hian ka hre \hin a, demographic instrument pakhat ang lekah kan chan niin a lang thei a ni. Chu ai chuan, “Ram \ha zawk leh chhenfakawm zawk, ei leh bara intodelh leh eizawnna tlak din ila, chutah chuan kan \halaite pawhin thlamuang taka nupui pasal neih an ngam zelna turin,” tih hi ri ring ve tho sela ka tihle mai. Chutih rual erawh chuan a tam zawkte inneih tlai azarah nupui fanau chawm zo leh intodelh tawh sa rengte pawhin neih ma ikan tum lo ve \hin bawk a, kan chhuanlam neih chhun zawng chu tlangval/nulat nuam a la ti, tih te a nim ai zel ve bawk hi a \ha lo hle.
Nupui pasal inneih chu damchhung daih a ni a, fimkhur a ngai takmeuh a, eibar zawn leh inenkawlna kawnga lo mangan lawk pawh thil awm tak a ni. Mahse, Pathian hian chhungkuaah hian malsawmna a lo dah ve tlat a, a mite hi chaw ngheiin a siam lo viau hian ka hria, a ring ngam apiang tan chu chu a awm a ni. Chutiang zelin a ziaktuin Bible thu \ha tak tak a lo tar lan ang hian fa neih tam hi malsawmna a ni a, Pathian thuah chu chu kan hmu nual a nih kha. He hnam hian a nunphung, chin dan leh nihnate chhawm nungtu tur future generation a mamawh a, he rama hna thawk tur \halaite a mamawhna a sang hle a, he ram chhunga kohhrante kal zelna kawngah mi rintlak leh mi \ha \halai a mamawh nual dawn. Chutiang zelin kan pian pun hian political power nasa zawk kan nei a, inthlang ram kan ni a, kan population milin constituency boundary te, electoral representation te kan nei bawk. Chutiang zelin kan state chanai sum leh paite pawh a mipui azira pek tam tak a awm. Kan ram himna leh hmasawn zelna atan kan tam ve deuh deuh a \ul hle a, kan \henawm hnamte pian punna a sang em em reng si a, nek ral kan nih mai a hlauhawm ve reng a ni.
Tlipna: A chhung thu ziak ve tur emaw inti hial khawpin sawi ve duh ka ngah hle a, hetiang zirlaibu \ha leh ram leh Kohhran mamawh tak BCM Headquarters hotute lamin an rawn duang hi ka lawm hle a ni. Tin, a bu chhunga thuoui tinah Bible thu innghahna \ha tawk tak dah zel a ni hian a ti Kohhran zirlaibu hliah hliah a, sawi ho tur pahnih \heuh \ha tak tak awm bawkte hi kan hlawkpui \heuh ka beisei bawk. A chhung thu tin hi thupui \hensawm leh zel niin, chhiar a awlsam hle a, a ziaktute inpekna azarah ngaihnawm, tawi fell eh \ha tak siin a chhuak niin ka hria.